بررسی تأثیر گنبد نمکی تاقچهخانه بر کیفیت آب دریای نمک آب ولایت تخار
کلمات کلیدی:
تاقچهخانه, گنبد نمکی, مکدریت آب, مواد جامد منحل, هدایت برقیچکیده
گنبدهای نمکی بهدلیل انحلال نمکهای مختلف بر کیفیت آبهای سطحی، زیرزمینی و کیفیت خاک مناطق پایین دستخود اثر میگذارند. طی این پروسه، هر ساله حجم قابلتوجهی از املاح به آب دریا راه یافته و تحت تأثیر عوامل مختلف فرسایشی بهویژه آب وارد مناطق پایین شده و کیفیت آب را تحت تأثیر قرار میدهند. هدف این تحقیق، بررسی تأثیر گنبد نمکی تاقچهخانه بر کیفیت آب مناطق پایین دست است. برای انجام این تحقیق، بهتعداد 9 نمونهای آب از دریای نمک آب، چشمههای طرف راست و چپ دریا و آب که از زیر گنبد نمکی بیرون میشود طی 2 روز از این مناطق برداشت شدند. متغیرهای آرسنیک، مس، آهن، جست، میزان مواد جامد منحل، هدایت برقی، مکدریت، نایتریت، باکتریا، میزان اکسیجن منحل در آب و PH مورد اندازهگیری و بررسی قرار گرفت. همچنین، پارامترهای مورد مطالعه با معیارهای WHO، USEPA وIndian Standard مقایسه شدند. نتایج حاصله نشاندهندة آن است که مقدار مواد جامد منحل در آب دریایی نمک آب بالا از گنبد نمکی(TDS=136PPM) و پایین از گنبد نمکی (TDS=1943PPM) ، مقدار نمکیت منحل بالا از گنبد نمکی (EC=0.18 ϻs/cm) و پایین از گنبد نمکی (EC=2.59 ϻs/cm)، مکدریت بالا از گنبد نمکی (NTU=1.14 NTU) و پایین از گنبد نمکی (NTU=70.4 NTU)، نایتریت بالا از گنبد نمکی (Nitrate=1-2 Mg/L) و پایین از گنبد نمکی (Nitrate=2-5 Mg/L)، اکسیجن منحل بالا از گنبد نمکی (O=5 Mg/L) و پایین از گنبد نمکی (O=4 Mg/L)، pH بالا و پایین از گنبد نمکی (pH=7.5)، درجه حرارت °C 25، میزان ارسنیک بالا و پایین از گنبد نمکی (0µg/L)، مس بالا از گنبد نمکی (Cu=0.09 Mg/L) پایین از گنبد نمکی (Cu=1.96Mg/L)، آهن و جست بالا و پایین از گنبد نمکی (Zn-Fe=0.01 Mg/L) بهدست آمد. از مقایسه نتایج بهدست آمده با معیارهای پذیرفته شدۀ جهانی چنین نتیجه میشود که آب دریای نمک آب بعد از عبور از ساحة معدن برای نوشیدن و آبیاری زمینهای زراعتی مناسب نمیباشد.
مراجع
تیموری، مهدی؛ نظری، لیلا و عارفخانه کلاته، سلمان. (1393). مهندسی و مدیریت منابع آب: ارزیابی پارامترهای کیفیت آب رودخانه اترک با استفاده از روش تجزیه عاملی. کنگره ملی مهندسی عمران. https://sid.ir/paper/891677/fa
جانیان، سلیمان؛ جعفری، محمدرضا و عیدی، ضیاءالدین. (1394). آب سطحی: بررسی تغییرات سالیانه پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب رودخانه دویرج. کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران. https://sid.ir/paper/870939/fa
حقیقی، پارسا و همکاران. (1395). تحلیل پارامترهای کیفی آبهای سطحی جهت مدیریت بهینه منابع آب (مطالعه موردی: حوضه گاوخونی). کنگره پیشگامان پیشرف. https://sid.ir/paper/866054/fa
خدابخش، سعید؛ کبیر، شیما و افشارنیا، مینا. (1398). ارزیابی کیفی آب سطحی و زیرزمینی حوضه رودخانه خررود (جنوب استان قزوین). هایدروجیولوجی ، 42-53، 4 (1). doi: 10.22034/hydro.2019.8531
سلطانی، سعید و همکاران. (1398). بررسی تغییرات پارامترهای کیفیت آب در حوضه آبخیز سد زاینده رود. نشریه محیط زیست طبیعی. 72 (4)، 445-458، 10.22059/jne.2020.271369.1589
شعبانی، محمد. (1388). بررسی تغییرات کیفی آبهای زیرزمینی دشت ارسنجان. جغرافیای طبیعی، 1(3)، 71-82 https://sid.ir/paper/185066/fa
فیروز، نور محمد. (1357). جیولوجی منطقوی افغانستان. کابل: انتشارات وزارت تحصیلات عالی افغانستان.
نصرتی، کاظم، امینی، مصطفی، انصاری، مهدی، و بیژن نژاد، احسان. (1395). بررسی تاثیر گنبد نمکی بر کیفیت خاک مناطق پایین دست با بهرهگیری از روشهای آماری چندمتغیره (مطالعه موردی: گنبد نمکی کرسیا، دشت داراب). مدیریت بیابان، 4(8)، 1-14. https://sid.ir/paper/252859/fa
Abdullah, S., & Chmyriov, V. M. (1977). Map of mineral resources of Afghanistan: Kabul, Afghanistan, Democratic Republic of Afghanistan, Ministry of Mines and Industries, Department of Geological and Mineral Survey. V/O Technoexport USSR, scale, 1(500,000).
Baghernejad, T., Feiznia, S., and Hashemi, S.A.A. (2014). The effect of salt domes on the land uses (Case staudy: South of Semnan). Second National Conference of Desert with Approach of Dry and Kavir Region Management, Tehran.
Dehghan, A. (2004). Salt domes roles in desertification (Case study: salt dome of Dashti). Journal of forest and rangeland, 62, 83-89.
Houben, G., Tünnermeier, T., Eqrar, N., & Himmelsbach, T. (2009). Hydrogeology of the Kabul Basin (Afghanistan), part II: groundwater geochemistry. Hydrogeology journal, 17(4), 935.
Jawadi, H. A., Sagin, J., & Snow, D. D. (2020). A detailed assessment of groundwater quality in the Kabul Basin, Afghanistan, and suitability for future development. Water, 12(10), 2890. https://doi.org/10.3390/w12102890
Mahaqi, A., Moheghi, M. M., Mehiqi, M., & Moheghy, M. A. (2018). Hydrogeochemical characteristics and groundwater quality assessment for drinking and irrigation purposes in the Mazar-i-Sharif city, North Afghanistan. Applied Water Science, 8, 1-10.
Ouyang, Y. (2005). Evaluation of river water quality monitoring stations by principal component analysis. Water research, 39(12), 2621-2635. https://doi.org/10.1016/j.watres.2005.04.024
Ramesht, M.H., Ghazi, A., Moayeri, M and Fotouhi, S. (2007). The effect of salt domes in the salinity of groundwaters of playa of Darab. Journal of Isfahan University, 27, 144-129.
SHNIZAI, Z., & IQBAL, A. R. (2021). Physico-Chemical Properties of Groundwater In The Kabul Basin, Afghanistan. Kabul Polytechnic University, 1(1).
Shrestha, S., & Kazama, F. (2007). Assessment of surface water quality using multivariate statistical techniques: A case study of the Fuji river basin, Japan. Environmental Modelling & Software, 22(4), 464-475. https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2006.02.001
Singh, K. P., Malik, A., & Sinha, S. (2005). Water quality assessment and apportionment of pollution sources of Gomti river (India) using multivariate statistical techniques—a case study. Analytica Chimica Acta, 538(1-2), 355-374. https://doi.org/10.1016/j.aca.2005.02.006
USEPA. (2018), Edition of the Drinking Water Standards and Health Advisories Tables: United States Environmental Protection Agency, Office of Water. 2018.
WHO Geneva, (2008), Guidelines for drinking-water quality (electronic resource), 3rd
Trudgill, Wu, L., , B.D., & Kluth, C. F. (2016). Salt diapir reactivation and normal faulting in an
oblique extensional system, Vulcan Sub-basin, NW Australia. Journal of the Geological Society, 2008-2016
